Yeni Ilmi Kelam
5. Sınıf Kuran

Yeni Ilmi Kelam

3. Yeni Ilmi Kelam


Kelam ilmi, iman esaslarını açıklar ve bu esaslara yöneltilen eleştirilere cevap verir. Kelam ilmi uzun tarihi boyunca sorunlara Kur’an ve sünnetin ilkelerine uygun bir şekilde her çağdaki entelektüel birikimlerden faydalanarak cevaplar üretmiştir. Örneğin klasik kelam kitapları kendi çağlarındaki evren ve madde anlayışlarından hareketle konularını işlemişlerdir. Fakat son yüzyıllarda gelişen bilimler, ortaya çıkan felsefî akımlar ve yeni metotlar, kelamın da kendinde bir yenilenme gereğini ortaya çıkarmıştır.

Avrupa’da dinî hayatı yeniden düzenleyen reformun ve felsefede gelişen yeni metotların etkisiyle felsefî düşünüş yeni bir çığır açmıştır. Yeni metotlar ve gelişen bilimler yeni felsefî akımlar doğurmuş ve bu akımlar özellikle 19. yüzyıldan itibaren Müslüman toplumlarda da etkisini göstermiştir. Materyalizm, pozitivizm ve nihilizm gibi felsefî akımların Müslüman toplumlarda ortaya çıkardığı inançsızlık ve ahlakî değerleri tanımama şeklindeki olumsuz etkilerine karşı klasik kelam kitaplarında bir eleştiri ve cevap bulmak mümkün değildir. İşte Yeni İlmi Kelam son yüzyıllarda ortaya çıkan bu problemlere cevap bulmak amacıyla ortaya çıkmış çağımızın kelamıdır.

Yeni dönem kelamcıları arasında İzmirli İsmail Hakkı, İsmail Fenni Ertuğrul, Filibeli Ahmed Hilmi, Cemaleddîn elAfgânî, Muhammed Abduh ve Muhammed İkbal en fazla bilinenlerdir. Yeni İlmi Kelamı oluşturan bu kelamcılar, geçmişten bize ulaşan bilgileri olduğu gibi kabul etmek yerine Kur’an ve sünnetin ilkeleri çerçevesinde yeniden düşünmeyi, taklit yerine akıl yürütmeyi önemsemişlerdir. Belli grupları esas alan yaklaşımlar yerine bütün ümmeti dikkate alan yorumlar geliştirmişlerdir. Klasik kelam problemlerini gözden geçirip tartışmaya açmışlar ve eserlerinde günümüz inanç problemlerini işlemişlerdir.
Yeni İlmi Kelama dair yazılan eserlerin bir kısmı akaidin temel konularını yeni akımların oluşturduğu problemleri dikkate alarak işleyen eserlerdir. Bunların ilki Abdullatif elHarpûtî’nin “TenkîhulKelam fi Akaidi Ehli İslam (Kelamî Perspektiften İslam İnanç Esasları)” adlı eseridir.

Yine aynı konuda Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi’nin “Üssi İslamYeni Akaid”, Muhammed Abduh’un “Risâletü’tTevhid (Tevhid Risalesi)” ve Muhammed İkbal’in “The Reconstruction of Religious Thought in Islam (Dinî Düşüncenin Yeniden Doğuşu)” adlı eserleri Yeni İlmi Kelam eserleri arasında yer alır. Yeni İlmi Kelam döneminin en meşhur eseri ise İzmirli İsmail Hakkı’nın bu döneme adını da veren “Yeni İlmi Kelam” adlı kitabıdır.

Yeni İlmi Kelam döneminde yazılan eserlerin bir kısmı ise inkârcı akımları reddederek Allah’ın varlığını ispat etmeyi amaçlayan eserlerdir. Bunların ilk örneklerinden biri Cemaleddin el Afgânî’nin “er Red ‘ale’dDehriyyîn (Tabiatçılığı Red)” adlı eseridir. Yine bu eserler arasında Filibeli Ahmed Hilmi’nin “Allah’ı İnkâr Mümkün müdür”, İsmail Fenni Ertuğrul’un “Maddiyyûn Mezhebinin İzmihlâli” adlı eserleri yer alır.

Yeni İlmi Kelam döneminde yazılan eserlerde ele alınan konular, klasik döneme ait eserlerdeki konulardan bazı farklılıklar göstermektedir. Klasik dönemde Allah’ın zat ve sıfatları üzerinde daha fazla durulurken yeni dönemde temel problem olarak Allah’ın varlığının ispatı görülmüştür. Mekanizm fikrinin temelsizliğinden hareketle materyalizm, bilimsel yöntemlerle kanıtlanamadığından hareketle evrimcilik, insanların dinden vazgeçmediklerinden hareketle pozitivizm eleştirilmiştir.

Kader inancının insanın irade ve eylem gücünü ortadan kaldırmadığı üzerinde durulmuş, peygamberlik hissî mucizeler yerine peygamberlerin getirdikleri hidayete ilişkin bilgilerle temellendirilmiştir. Klasik dönemde tartışılmayan dinbilim ilişkisi, kadının toplumsal statüsü gibi konular ele alınmıştır. Pozitivist dönemin gayb âlemini ve gaybî bilgileri dışlayan akılcılığı ve bilimciliği yerine vahyi de dikkate alan bir akılcılık geliştirme çabası yeni dönem kelamının önemli konularından birini oluşturmuştur.


Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Kelam Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD
Yorumlar