Türkçe Meal Çalışmaları
İmam Hatip 5. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 6 DVD

Türkçe Meal Çalışmaları

7. Türkçe Meal Çalışmaları

Kur’an, insanları doğru yola iletmek için gönderilmiş bir kitaptır. Bu bakımdan insanlar tarafından okunup anlaşılması gerekmektedir. Kur’an, ilk muhatapları olan Arapların diliyle Arapça indirilmiş ve böylece onların bu mesajı anlamaları sağlanmıştır. Bu konuda Kur'anı Kerim'de şöyle buyrulmuştur:

“Biz, her peygamberi, ancak bulunduğu kavminin diliyle gönderdik ki, onlara apaçık anlatsın. Allah dilediğini saptırır ve dilediğini de doğru yola eriştirir. Güçlü olan, hakîm olan odur. ”

Ancak Kur’an sadece belli bir ırka değil bütün insanlığa gönderilmiştir. Onun mesajlarının evrensel özelliği insanların anlaması için Kur’an’ın başka dillere çevrilmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. Bu çerçevede Türklerin Müslüman oluşlarından itibaren birçok âlim Kur’an’ı Türkçeye çevirmek için çaba göstermiştir. Bunların en yaygınlan Haşan Basri Çantay’m yazdığı meal ile Diyanet İşleri Başkanlığı ve Diyanet Vakfının yazdırdığı meallerdir.

YORUMLAYALIM
“...İnsanlara, kendileri ne indirileni açıklaman için ve düşünüp anlasınlar diye sana da bu Kur’an’ı indirdik. ” (Nahl suresi, 44. ayet.)
“Biz seni ancak bütün insanlara bir müjdeci ve bir uyarıcı olarak gönderdik.. ”(Sebe’ suresi, 28. ayet.) Bu ayetlerde sırasıyla hangi konulara değinilmekte dir? Yorumlayınız.

BİLGİ KUTUSU
Kur’anı Kerim yeryüzündeki dillerin çoğuna tercüme edilmiştir. Türkler de İslam’ı kabul edip Arapçayı öğrendikten sonra Kur’an’ı kendi dillerine çevirmeye başlamışlardır.
İlk kısmi tercümeler Uygur alfabesiyle yapılmıştır. Kur’anı Kerim’in mevcut Türkçe çevirilerinin en eskisi ise 734/1334 yılında Şirazlı Hacı Devletşah oğlu Mehmet tarafından Oğuz lehçesi ile yazılmıştır. Selçuklular ve Osmanlılar dönemi boyunca da tercümelerin yapılmasına devam edilmiştir.

Kur’anı Hâkîm ve Meali Kerim: Haşan Basri Çantay’ın yazdığı bu meal, ilk defa 1953 yılında üç cilt hâlinde basılmıştır. Genel konu fihristi birinci cildin, özel isim indeksleri ise her cildin sonunda verilmiştir.

Haşan Basri Çantay mealinin girişinde geçmiş dönemlerde yapılmış tercümeler üzerinde durmakta ve sade bir dille,hurafelerden arındırılmış bir meal yazmayı arzu ettiğini söylemektedir. Kur’anı Kerim’in iki sayfası genellikle yan yana konulmuş, altına ve karşı sayfasına da ayetlerin tercümesi yapılmıştır. Kaynak metinden olmayan açıklayıcı ifadeler parantez içine alınmış ve başka gerekli geniş açıklamalar dipnotlarda gösterilmiştir.
Dipnotlardaki açıklamalar bazen kısa bazen de oldukça uzun olduğundan bu meal, yer yer tefsir niteliği kazanmıştır. Dipnotta verilen bu açıklamalar çoğunlukla Beyzâvî ve Celaleyn gibi tefsir kaynaklarından, Buharî gibi hadis kitaplarından ve konuyla ilgili başka kitaplardan alınmıştır.

Kur’anı Kerim Meali: Diyanet İşleri Başkanlığı adına Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yapılan bu meal, Ankara’da 2003 yılında Diyanet İşleri Başkanlığınca yayımlanmıştır. Girişte Kur’an’ın tarihi, icazı, tercüme ve meal arasındaki farkların neler olduğu üzerinde kısaca durulmuştur. Ayrıca Kur’an’m konularına göre alfabetik bir fihristi ve surelerin indeksleri hazırlanarak mealin kullanımının kolay olması amaçlamıştır.

Arapça aslının çevresine yapılan mealde günümüz okuyucusunun anlamasını kolaylaştıracak sade bir dil kullanılmıştır. Surelerin adı, ayet sayısı, nüzul yeri ile ilgili bilgiler kısaca verilmiş; içerikleri kısaca tanıtılmıştır. Anlamın daha açık olması için kaynak metinde olmayan ifadeler, az da olsa parantez içinde verilmiştir.

Bu mealin en önemli özelliklerinden biri de dipnot açıklamalarıdır. Ayetlerde geçen kelime ve kavramlar dipnotlarda kısaca açıklanmış, konuyla ilgili kısa açıklamalar yapılarak verilen anlamın daha kolay anlaşılması sağlanmıştır. Ayetin konusuyla ilgili başka ayetlere de atıfta bulunularak ayetlerin bütünlüğüne dikkat çekilmiştir. Dipnot özelliklerinden biri de ayetlerin farklı mealleriyle ilgilidir.

Metinde geçen meal yerine dipnotta “Bu ayet... şeklinde de tercüme edilebilir.” denilerek muhtemel ikinci anlamlan da verilmiştir. Örneğin; Tevbe suresi 112. ayetinde “oruç tutanlar” şeklin edilebileceği dipnotta belirtilmiştir.

HAŞAN BASRİ ÇANTAY KİMDİR?
Haşan Basri Çantay 1887 yılında Balıkesir’de doğdu. İlk tahsilinden sonra Arapça ve Farsça öğrendi.
Edebiyat, felsefe, hukuk, iktisat ve maliye tahsili gördü.
Balıkesir ve Nasihat gazetelerinde yazılar yazdı.
Yıldırım ve Kerasi gazetelerini yayımladı. Lisede dersler verdi. Ses gazetesini yayımlayarak halkı Millî Mücadele için örgütledi. I. Mecliste Balıkesir milletvekili oldu. Mehmet Âkif Ersoy ile yakın arkadaşlık kurdu. Daha sonra Balıkesir’de şehit çocukları için eğitim veren bir lisenin müdürlüğünü üstlendi.

Hayatınm son dönemlerinde bir yandan ziraat ve ticaretle uğraşan Çantay, diğer yandan kendini İlmî çalışmalara adadı. 1964’te İstanbul’da vefat etti. Edimekapı mezarlığına defnedildi.
(Haşan Basri Çantay, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C 8, s. 218, 219'den düzenlenmiştir.)

Kur’anı Kerim ve Açıklamalı Meali: Bir komisyon10 tarafından daha önce yapılan bu tercüme, Türkiye Diyanet Vakfı adına ilk defa 1993 yılında yayımlanmıştır. Girişte Kur’an tarihi ve meal üzerine kısa bilgiler verilmiştir. Mealin kullanım kolaylığı için aynntılı konu fihristi ve sureler indeksi hazırlanmıştır.

Sure girişlerinde surenin adı, nüzul sebepleri ve ayet sayısı üzerine kısa bilgiler verilmiştir. Mealde yer yer parantezler kullanılarak bazı kısa eklemelerle anlamın daha iyi anlaşılması sağlanmıştır. Ayetlerin anlamlan verildikten sonra parantez içinde küçük puntolarla bazı kelime ve kavramlann açıklamalan yapılmıştır. Aynı yöntemle ayetlerin indirildikleri ortam ve ayette geçen tarihi hadiselerle ilgili bazı kısa bilgiler de verilmiştir. Böylece okuyucunun ayette anlatılmak isteneni daha iyi kavraması amaçlanmıştır.
Aşağıda Haşan Basri Çantay, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Diyanet Vakfı meallerinden Nasr suresinin anlamı aynen iktibas edilmiştir.

Karşılaştınp farklılıklar üzerinde konuşalım.
“1. Allah'ın nusreti ve fetib gelince, 2. sen de insalann fevc fevc Allah'ın dinine gireceklerini görünce, 3.hemen Rabb'ini, hamt ile teşbih (ve tenzih) et. Onun yarlığamasını iste. Şüphesiz ki o tevbeleri çok kabul edendir.” (Nasr suresi, 13. ayetler.)
Kur’anı Kerim Meali (Diyanet İşleri Başkanlığı Meali): “1,2,3 Allah'ın yardımı ve fetih (Mekke fethi) geldiğinde ve insanlann bölük bölük Allah’ın dinine girdiğini gördüğünde, Rabb'ine hamt ederek tespihte bulun ve ondan bağışlama dile. Çünkü o tövbeleri çok kabul edendir.” (Nasr suresi, 13. ayetler.)

Kur’anı Kerim ve Açıklamalı Meali (Diyanet Vakfı Meali): “ (1 3) Allah’ın yardımı ve zaferi gelip de insanlann bölük bölük Allah’ın dinine girmekte olduklannı gördüğün vakit Rabb'ine hamdederek onu teşbih et ve ondan mağfiret dile. Çünkü o, tevbeleri çok kabul edendir.” (Nasr suresi, 13. ayetler.)

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Tefsir Dersi

5. Sınıf Arapça
Yorumlar