Tefsirin Tedvin Dönemi
İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD

4. Tefsirin Tedvin Dönemi

Toplamak, kaydetmek, yazıya geçirmek anlamındaki tedvin; rivayet yoluyla hafızadan hafızaya nakledilen ve çeşitli yazı malzemeleri üzerinde dağınık hâlde bulunan tefsirle ilgili söz ve metinleri toplamak, düzenli bir şekilde yazıya geçirerek tefsir kitaplarını oluşturmak anlamına gelir. Buna göre tefsirin tedvini denilince Kur’an tefsiriyle ilgili rivayetlerin düzenli bir şekilde kitaplarda toplanması anlaşılır.

Tefsirle ilgili rivayetlerin tedvin edilmesine kadar tefsir faaliyeti çeşitli aşamalardan geçmiştir. Bu aşamaların ilki, Peygamberimiz ve sahabenin dönemindedir. Sözlü kültürün daha yaygın olduğu Peygamberimiz döneminde Kur’an’la karışması ihtimali nedeniyle Kur’an dışında genellikle başka bir şey yazılmamıştır.

İkinci aşamada ise Peygamberimiz döneminde yazılmış az sayıdaki hadis sahifeleri ve muhaddislerce ezberlenen hadisler çeşitli mecmualarda toplanılmaya başlanmıştır. Bu hadis mecmualarının bazı bölümleri ayetlerin tefsirleriyle ilgili olduğundan hadis kitaplarında "kitabu'ttefsir" olarak adlandırılmış, böylece tefsir rivayetleri, hadis kitapları içerisinde de olsa bağımsız bölümler oluşturmaya başlamıştır. Yine bu dönemde Kur’an’daki kelimeler, başka dillerden Kur’an’a giren kelimeler, eş sesli ve eş anlamlı kelimeler üzerine araştırmalar yoğunlaşmıştır.

Bunların bir kısmı da yazılmış ve bu döneme tefsirin kitabeti adı verilmiştir. Üçüncü aşama ise tabiin döneminin sonlarından itibaren başlayan tedvin dönemidir. Bu dönemde tefsir rivayetleri, hadis kitaplarının birer bölümü olmaktan çıkmış, Kur’an’ı baştan sona tefsir eden bağımsız tefsir çalışmaları kitaplarda toplanmaya başlanmıştır. Bu anlamda Kur’anı Kerim’i baştan sona tefsir eden ilk yazılı kitap, Mukâtil b. Süleyman (öl. 150/767)’ın “Kitabu’tTefsiri’lKebir”idir. Tefsiri dışında onun Kur’an’daki eş sesli ve eş anlamlı kelimeleri ve ahkâm ayetlerinin açıklamasını derleyen iki eseri günümüze yazılı olarak ulaşmış ilk tefsir vesikalarıdır.

Mukâtil’in tefsirinde kelimelerin farklı anlamları, ilk dönem kıraat farklılıkları verilmiş, sebebi nüzul, tarihî haberler ve şahıs isimleri çokça nakledilmiştir.
Bunun dışında en eski yazılı tefsir vesikaları şunlardır:
Ali b. Ebi Talha (öl. 143/760)’mn tefsir risalesi: Bu tefsir risalesinden Buharî hadis kitabında ve Taberî de tefsirinde çeşitli nakiller yapmışlardır.
Süfyan esSevrî (öl. 161/778)’nin Arap dilinin filoloji kurallarına ve sebebi nüzule dayanarak ayetleri açıklayan eseri “Kitabu’tTefsîr” ilk yazılı tefsirlerdendir. Bu eser Kur’an’daki bütün ayetleri tefsir etmemektedir.

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Tefsir Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD
Yorumlar