Sünnet ve Hadisin Anlaşılmasında Modern Bilimlerin Katkısı
İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD

Sünnet ve Hadisin Anlaşılmasında Modern Bilimlerin Katkısı

2. Sünnet ve Hadisin Anlaşılmasında Modern Bilimlerin Katkısı


Hz. Peygamberin söz ve fiillerinin tespit edilerek yazıya aktarılmasının ardından, açıklama ve yorumlama dönemi başlamıştır. İslam bilginleri, sünnet ve hadisin anlaşılması için dönemlerindeki bilimlerden yararlanmışlardır. Örneğin; kelam ve akaid ilmi, sünnet ve hadisin inançla ilgili olan kısmıyla ilgilenirken fıkıh ilmi ibadet ve muamelatla ilgili boyutunu ele almıştır. Ayrıca tarih, tefsir ve siyer gibi diğer ilim dallan da hadislerin anlaşılmasına ve yorumlanmasına katkıda bulunmuşlardır.

Hz. Peygamberden günümüze ulaşan hadis ve sünnet kültürünün doğru bir şekilde anlaşılarak yorumlanması için sosyal ve beşerî bilimlerden de yararlanmak gerekir. Çünkü insanı merkeze alan bilimler, geçmiş bir tarihte, belirli bir toplumun bireylerine yönelik olan söz ve uygulamaların o günkü siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel şartlar bağlamında değerlendirilmesini sağlar.

Örneğin, hadis ve sünnet rivayetlerine İslam öncesi din ve kültürlerden geçen unsurların tespit edilmesi için dinler tarihi, etnoloji, antropoloji, arkeoloji ve tarih gibi bilimlerden yararlanmak gerekir. Yine Hz. Peygamberin içinde yaşadığı toplumu ve bu toplumun gelişim ve değişim çizgisini takip etmek için sosyoloji ilmine ihtiyaç duyulduğu gibi o toplumdaki bireylerin sosyal ve kültürel davranışlarım incelemek için de sosyal psikoloji gibi ilim dallarına ihtiyaç vardır.

Sünnet ve hadisin anlaşılmasında tarih ve coğrafya bilgisinin de çok önemli bir yeri vardır. Hz. Peygamberin hayatı boyunca söylediği sözlerin ve yaptığı fiillerin tarihsel bağlamını tespit etmek için tarih ilminden yararlanmak zorundayız.

Hadis ve sünnetin tarihsel bağlamını o dönemin her türlü sosyal ilişkileri, Arap Yanmadası’nda yaşayan diğer din mensuplarının fikir ve düşünceleri, Arapların İslam öncesi inanç ve gelenekleri gibi hususlar oluşturur. Tarihsel bağlamın öğrenilmesinde o dönemle ilgili tarih bilgisine sahip olmak gerekir. Aynca uydurma hadislerin büyük bir kısmı tarihî olaylarla ilgilidir. Bu olayların gerçekliğini tarih ilmi aracılığıyla öğrenip mevzu hadisleri tanımak mümkündür. Biyografi ve kronoloji bilgisi de hadis rivayet edenleri tanımada önemli bir yere sahiptir.

Hadislerde adı geçen yer ve bölgelerin tespit edilmesinde coğrafyadan, o günkü Arap toplumunun kültürel ve yerel özelliklerinden bahseden rivayetleri anlamak için de kültürel antropoloji ve halk bilim dallarından faydalanmak gerekir. Ekonomik ve siyasal içerikli rivayetleri analiz etmede ekonomi ve siyaset biliminin verilerinden yararlanılır. Hz. Peygamberin çevresindeki kişilerin özel şart ve durumlarım göz önünde bulundurarak farklı öneri ve tavsiyelerde bulunması onun bireysel farklılıklara önem verdiğini gösterir. Bu durum hadislerin anlaşılmasında psikolojik çerçevenin önemini göstermektedir.
Hz. Peygamberin hadislerinde geçen tıp ve sağlıkla ilgili tavsiye ve önerilerinin doğru bir şekilde anlaşılması önemlidir. Bu yüzden o günkü tıp ve sağlık telakkilerinin gerçeğini öğrenmek için tıp tarihi ve koruyucu hekimlik alanlarında bilgi sahibi olmak gerekir.
Hadis metinlerinde yer alan veya anlaşılması zor olan birçok kelime ve kavramın o günkü anlamını, tarih içinde uğradığı anlam farklılığım tespit etmek için filoloji ve edebiyat biliminin verilerinden yararlanmak gerekir. Ayrıca hadis metinlerinin doğru ve amacına uygun bir şekilde anlaşılması için anlam bilim alanında yapılan modem çalışmaların da önemli bir yeri vardır.

OKUYALIM YORUML AYALIM
Sünnetin, çağın insanına hitap edecek bir dünya görüşü hâline getirilebilmesi için hadis ilmi dışında daha pek çok disiplinden yararlanılması yani disiplinler arası bir çalışmaya gidilmesi zorunludur.... Bugün gerek İslam dünyasının gerek diğer toplumlann çözmek durumunda oldukları insan haklan, çevre problemleri, enflasyon, gelir dağılımındaki eşitsizlikler, bankacılık (faiz) işçi haklan, kadın haklan gibi pek çok konu bulunmaktadır. Bunların İslami çözümüne dair sünnetin bize ne gibi ilkeler sunduğunu ortaya koyabilmek için bu konularla ilgili çağdaş bilim ve kültüre sahip olmak gerekir.

Aynca organ ve doku nakli, tüp bebek, organ bağışı, genetik mühendisliği vb. tıbbiahlaki problemlerin çözümünde bize yardımcı olmak üzere sünnetten birtakım ilkeler çıkarabilmek için de tıp ve genetik mühendisliği konusundaki çağdaş birikimden yararlanmak zorunludur.

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 10.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 10.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 10. Sınıf Hadis Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitim Seti 4 DVD
Yorumlar