Kur'anı Kerim'in Nüzul Ortamı ve Gönderiliş Amacı
İmam Hatip 5. Sınıf Hz. Muhammed'in Hayatı Eğitim Seti 6 DVD

Kur’anı Kerim’in Nüzul Ortamı ve Gönderiliş Amacı

1. Kur’anı Kerim’in Nüzul Ortamı ve Gönderiliş Amacı

Kur’an’ın inişiyle birlikte insanlık tarihinde büyük değişimler olmuştur. Bu değişimlerin gerektiği şekilde kavranılabilmesi için, Arap Yanmadası’nda kültürel, dini ve sosyal yaşantının bilinmesi önemlidir.

Vahyin gelmeye başladığı Arap Yarımadası, Asya Kıtası’mn güneybatısında bulunur. Doğuda Umman Denizi ve Basra Körfezi, batıda Kızıldeniz, güneyde de Aden Körfezi ve Hint Okyanusu ile çevrili olan bir yanmadadır.

Arap Yarımadası’nda insanların bir kısmı göçebe, diğer bir kısmı da yerleşik bir hayat sürdürmekteydi. Göçebe olanlar hayvancılık; yerleşikler ise tanm ve ticaretle geçimlerini sağlarlardı. Kabileler kan davası ve sınır anlaşmazlıkları yüzünden sık sık savaşırlardı.
İslamiyet öncesi Arap Yarımadası’nda farklı inanç gruplan vardı fakat putperestlik daha yaygındı. İnsanlar, kendi elleriyle yaptıklan putlara tapar ve bunlar için kurbanlar keserlerdi. Putperestler, putların kendilerini Allah’a yaklaştırdığına ve Allah’ın onlara yardımcı olacağına inanırlardı. Onların bu durumu, Kur’anı Kerim’de, “...Biz bunlara (putlara) sadece bizi Allah’a yaklaştırmaları için tapıyoruz...”şeklinde ifade edilmiştir.
Arap Yanmadası’nda putperest Araplar dışında, Yahudi, Hristiyan, Mecusi, Sabii ve Hanifler vardı. Hanifler, Hz. İbrahim’in dinî geleneğini sürdüren ve tevhit inancını benimseyen kimselerdi.

Mekke’nin ticari, sosyal ve siyasi bakımdan önemli bir yer olmasının en önemli nedeni ise yeryüzünde Allah’a ibadet için yapılan ilk bina olan Kabe’nin burada bulunmasıydı. Kur’an’da geçtiği üzere Allah (c.c.)’ın emriyle Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından Mekke’de yapılan Kâbe, insanların zamanla “Tevhit İnancı”nı unutmasıyla gerçek kimliğini yitirmiş ve putlarla doldurulmuştu. Böylece Mekke âdeta putperestliğin merkezi hâline gelmişti. Kâbe ve çevresinin kutsal kabul edilmesi nedeniyle Arap Yarımadası ’ndaki kabileler, taptıkları putları getirip buraya koyar, senenin belli günlerinde bu putları ziyarete gelirlerdi. Kâbe’yi ziyarete gelenler, Mekke’de kurulan panayırlarda alışveriş yaparlardı. Bundan dolayı Mekke halkı, ticaret yoluyla zenginleşmiş ve ayrıcalıklı bir konuma gelmişti.

Araplar arasında şiir ve güzel söz söyleme sanatı (belagat) oldukça ileri durumdaydı. Kurulan panayırlarda şiir yarışmaları düzenlenir, birinci gelen şiirler Kabe’nin duvarına asılırdı. Sözlü edebiyat geleneği gelişmiş olmasına karşın, okuma yazma bilenlerin sayısı azdı.

İslam öncesinde Araplar, birçok yönüyle ahlakı, adaleti ve özgürlüğü dışlayan bir yaşayış içerisindeydi. Bu yüzden Kur’an’ın indiği bu döneme “Cahiliye Dönemi” denilmektedir. Bu dönemde insanlar, âdeta hürler ve köleler olmak üzere iki smıfa ayrılmıştı. Köleler, yoksullar ve güçsüzler eziliyor, insan hakkına ve onuruna değer verilmiyordu. Kadına ise toplum içinde söz hakkı tanınmayarak mirastan mahrum ediliyordu. Bunun yanında kız çocuk doğuran kadın hor görülüyordu. Hatta kız çocuğu olan babalar, bunu utanılacak bir durum olarak kabul etmekte ve bazıları kız çocuklarım diri diri toprağa gömmekteydi. Cahiliye Döneminin genel özellikleri Kur’anı Kerim’de şöyle dile getirilmiştir: “Onlardan biri, kız ile müjdelendiği zaman içi öfke ile dolarak yüzü simsiyah kesilir! Kendisine verilen kötü müjde (!) yüzünden halktan gizlenir.

Şimdi onu, aşağılanmış olarak yanında tutacak mı, yoksa toprağa mı gömecek? Bak, ne kötü hüküm veriyorlar!” Bunun yanında içki, kumar, hırsızlık, tefecilik gibi kötü alışkanlıklar da giderek yaygınlaşmış ve toplumda adalet duygusu yok olmuştu. Ancak bütün bu olumsuzlukların yanında, Araplar arasında cömertlik, misafirperverlik, cesaret, sözünde durma, kendilerine sığınanları koruma gibi erdemler de yaygındı.

kuranı kerimin indirildiği ortam

Kur’anı Kerim, sözü edilen olumsuz niteliklere sahip insanları vahyin eğitiminden geçirmeyi; sorumluluk sahibi, bilgili, doğru, dürüst ve adaletli bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. Bu bakımdan Kur’anı Kerim’in ilk dönemdeki çağrısı, toplumda sosyal ve iktisadi adaletin sağlanması yönünde olmuştur. İlk inen ayetlerde yardımlaşma, sorumluluk duygusu, doğruluk ve adalet gibi ahlaki ilkeler yer almıştır.4 Ama bu ayetlerdeki asıl vurgu, tevhit ve ahiret inancma yöneliktir ve putperestliğin reddi üzerinedir.

Bu sebeple vahyin gönderiliş amacı: İnsanların inançlarım düzeltmek, ahlakım güzelleştirmek, dünya hayatlarını düzene koymak ve bu sayede onlara ebedî saadetlerini kazandırmaktır.

İLKELER ÇIKARALIM

1. “Şüphesiz ki bu Kur’atı en doğru yola iletir; iyi davranışlarda bulunan müminlere, kendileri için büyük bir mükâfat olduğunu müjdeler. ” (İsrâ suresi, 9. ayet.)

2. “Bu Kur’an, Rablerinin izniyle insanları karanlıklardan aydınlığa, mutlak güç sahibi ve övgüye layık, göklerdeki ve yerdeki her şey kendisine ait olan Allah’ın yoluna çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır...” (İbrahim suresi, 1. ayet.)

3. “Ey Muhammedi De ki: “Ruhu’lKudüs (Cebrail), inananların inançlarını sağlamlaştırmak, Müslümanlara doğru yolu göstermek ve onlara bir müjde olmak üzere Kur ’an ’ı Rabb ’inden hak olarak indirdi ” (Nahi suresi, 102. ayet.)

4. “Ey insanlar! İşte size Rabb’inizden bir öğüt, kalplere bir şifâ ve inananlar için yol gösterici bir rehber ve rahmet (olan Kur’an) geldi ” (Yûnus suresi, 57. ayet.)

5. “...Ey iman etmiş olan akıl sahipleri, Allah’a karşı gelmekten sakının! Allah, size bir zikir (Kur’an) indirdi” (Talâksuresi, 10. ayet.)

6. “Böylece biz sana Arapça bir Kur’an vahyettik ki şehirlerin anası olan Mekke’de ve çevresinde bulunanları uyarasın. Hakkında asla şüphe olmayan toplanma günüyle onları uyarasın. Bir grup cennette, bir grup ise cehennemdedir.” (Şûrâ suresi, 7. ayet.)
Yukarıdaki ayetlerden hareketle Kur’an’ın gönderiliş amacını gösteren ilkeleri aşağıya çıkarınız.

İLKELER
1. Kur’an insanları doğru yola iletir.
2. ...........................
3. ..........................
4. .........................

 

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Tefsir Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD
Yorumlar