İnsanların Ölümden Sonra Dirilmesi
İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD

İnsanların Ölümden Sonra Dirilmesi

3. İnsanların Ölümden Sonra Dirilmesi (Ba’s, Haşr ve Mahşer Kavramları)

“Ba’s” sözlükte “Birini kaldırıp harekete geçirmek, uykudan uyandırmak, diriltmek” anlamındadır. İslami literatürde ise “Allah’ın ahiret hayatını başlatmak üzere, kıyamet gününde ölüleri yeniden diriltmesi, onları kabirlerinden çıkararak hayata döndürmesi” demektir.

MEVLANA DİYOR Kİ:
“Öldüğüm gün tabutumu omuzlar üzerinde gördüğün zaman, bende bu cihânın derdi var sanma... Bana ağlama yazık yazık, vah vah deme. Şeytanın tuzağına düşersen, vah vah’ın sırası o vakittir. Yazık yazık o zaman denir. Cenazemi gördüğünde, ayrılık deme. Benim buluşmam, görüşmem o zamandır. Beni mezara koyduklarında, elveda elveda deme. Mezar Cennet Kapısı’nın perdesidir. Batmayı gördün ya, doğmayı da seyret. Güneş ile aya batmadan ne ziyan gelir?.. Sana batma görünür ama, o aslında doğmaya hazırlıktır. Mezar ise hapishane gibi görünür ama aslında canın hapisten kurtuluşudur...”
“Bilin ki dirildim.. Gözyaşı idim; tebessüm oldum.. Aşk deryasına daldım; nihayet baki olan devlete eriştim. Yere hangi tohum atıldı da bitmedi.. Neden insan tohumuna gelince, yeşermeyecek zannına düşüyorsun? Hangi kova suya salındı da dolu olarak çıkmadı? Can Yusuf’u kuyuya düşünce niye ağlasın?.. Canı sen aldıktan sonra, ölmek şeker gibi tatlı bir şey. Seninle olduktan sonra, ölüm candan daha tatlıdır. ”

Ahiret hayatına inanmak İslam dininin iman esaslarından biridir. Kur’an’da Allah’a imandan sonra en çok üzerinde durulan konu ahiret inancıdır. Ba’s da ahiret hayatının başlangıç aşaması olarak bir çok ayette haber verilir. Kur’an’da ba’s kavramı yanında; “yeniden diriliş günü” anlamında “yevmü’lba’s” “topraktan çıkış günü” anlamında “yevmü’lhurûc” ve “pişmanlık günü” anlamında “yevmü’lhasre” ifadeleri de yer almaktadır.

Kur’an ahiret hayatının aşamaları hakkında ayrıntılı bilgiler verir. Dünya hayatından ahiret hayatına geçiş aşaması kıyamettir. Kur’an kıyametin nasıl gerçekleşeceğine dair dikkat çekici tablolar çizer. Buna göre kıyamet “sûra üflenince” başlayacak ve kıyametin kopması sonucu evrendeki düzen bozulup hayat son bulacaktır. Bundan başka Kur’an’da sûra ikinci üflemenin ardından ba’s olayının gerçekleşeceği, Allah’ın insanları tekrar dirilterek yerden ot bitirir gibi topraktan çıkaracağı ve insanların aynı hedefe doğru koşarak Rablerinin huzuruna çıkacakları haber verilir.

KUR’AN’DA KIYAMET SAHNELERİ
Yer, o (son) müthiş sarsıntı ile sarsıldığında, ve yeryüzü ağırlıklarını attı(ğında), ve insan (şaşkın bir hâlde): “Buna ne oluyor?” diye bağırdı(ğında), O gün yer, bütün haberlerini ortaya dökecek, Rabb’inin vahyettiği şekilde.

O gün insanlar, yapıp ettikleri gösterilsin diye (kabirlerinden) çıkıp bölük bölük (yüce divana) dururlar. Ve kim zerre kadar iyilik yapmışsa, onu(n karşılığını) görecek, Kim de zerre kadar kötülük yapmışsa onu(n karşılığını) görecektir. (Zilzâl suresi, 18. ayetler.)

Ölüm sonrası hayat insan için gaybtır. Yani insan bu hayata ilişkin gözlemde bulunamaz, deney ve tecrübeye başvuramaz. İnsanın bu konudaki bilgisi yalnızca Allah’ın bildirdiklerinden ibarettir. Bunun içindir ki Kur’an, ölümden sonra tekrar dirilişin insan tarafından hayretle karşılanmasını ve bu konuda insanın ikna edilmeye olan ihtiyacını gerçekçi ve makul bir durum olarak kabul eder.

Örneğin bir ayette şöyle buyrulur: “Bir vakit de İbrahim: ‘Ya Rabb’i, ölüleri nasıl dirilteceğini bana gösterir misin?’ demişti. Allah: ‘Ne o, yoksa buna inanmadın mı?’ dedi. İbrahim: ‘Elbette inandım, lakin sırf kalbim tatmin olsun diye bunu istedim.’ dedi. (Allah da ona): ‘Dört kuş tut, onları kendine alıştır. Sonra kesip her dağın başına onlardan birer parça koy. Sonra da onları çağır! Koşa koşa sana geleceklerdir.

İyi bil ki Allah azizdir, hakîmdir. (Üstün kudret ve hikmet sahibidir).
Kur’an, ölümden sonra yeniden dirilişi anlatırken insanın aklına hitap eder. Bunu yaparken de hemen her insanın anlayabileceği bir mantık dili kullanır. İnsanı, kendi yaşamından tecrübe edilebilir örnekler üzerinden düşünmeye yönlendirerek ölüm sonrası yeniden dirilişi kavramasına yardımcı olur. Örneğin bir ayette, “Çürüyüp toz olmuş şu kemiklere kim hayat verebilir?” diyerek ölümden sonraki dirilişi inkâr eden kimseye Kur’an şu cevabı verir: “İnsan kendisini bir nutfeden yarattığımızı görmüyor mu? Hemen apaçık bir hasım kesiliyor ve kendi yaradılışını unutup: ‘Çürümüş kemiklere kim hayat verecek’ diyerek, bize misâl vermeye kalkıyor. De ki: ‘Onları ilk defa yaratan diriltecektir.’ O, her türlü yaratmayı bilendir.” Ayette ilk bakışta fark ettiğimiz temel mantık şudur: Bir işi ikinci defa yapmak, ilk defa yapmaktan daha kolaydır.

Diğer bir deyişle bir şeyi ilk defa yapan kimsenin, aynı şeyi ikinci defada yapamayacağını düşünmek mantık dışıdır.
Bu durumda anne rahmindeki ilk yaratılış, ölümden sonraki ikinci yaratılışın kanıtı olmaktadır.

Bir başka ayette ise Yüce Allah, kuruyup çoraklaşmış toprağı, yağmurla canlandırıp yeniden diriltmesini örnek verir ve insandan bu olay ile ölümden sonraki diriliş arasında benzerlik kurmasını ister. Zira insan aklı bir şeyi öldürüp diriltenin, başka bir şeyi de öldürüp yeniden diriltebileceğini kolayca kavrayabilmektedir.

Yüce Allah şöyle buyurur: “O Allah’ın ayetlerin den biri de (şudur): Sen, toprağı, boynu bükük (kupkuru) görürsün. Fakat biz onun üzerine su indirince hemen harekete geçer ve (hayata) uyanıverir! Onu dirilten (Allah), elbette ölüleri de diriltir. O, her şeye kâdirdir.”

YORUMLAYALIM
“Ey insanlar! Eğer yeniden dirilmekten şüphede iseniz, şunu bilin ki, biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan (aşılanmış yumurtadan), sonra uzuvları (önce) belirsiz, (sonra) belirlenmiş canlı et parçasından (ceninden) yarattık ki size (kudretimizi) gösterelim. Ve dilediğimizi, belirlenmiş bir süreye kadar rahimlerde bekletiriz; sonra sizi bir bebek olarak dışarı çıkarırız.

Sonra güçlü çağınıza ulaşmanız için (sizi büyütürüz). İçinizden kimi vefat eder; yine içinizden kimi de ömrün en verimsiz çağına kadar götürülür; ta ki bilen bir kimse olduktan sonra bir şey bilmez hâle gelsin. Sen, yeryüzünü de kupkuru ve ölü bir hâlde görürsün; fakat biz, üzerine yağmur indirdiğimizde o, kıpırdanır, kabarır ve her çeşitten iç açıcı bitkiler verir.” (Hac suresi, 5. ayet.)
Yukarıdaki ayeti sınıfınızda yorumlayınız.
 
Kur’an Yüce Allah’ın, yeşil ağaçtan ateşi çıkarmasını örnek vererek bunu insanın yeniden yaratılışına delil olarak gösterir. Zira su ve ateş birbirinin zıddı iken toprak ve insan böyle değildir. Bu durumda topraktan yaratılıp, ölünce de toprağa karışan insan bedeninin, ölüm sonrası tekrar eski hâline döndürülmesi, sudan ateş çıkarılmasına göre daha kolaydır. Bir ayette bu durum şöyle açıklanır: “Yeşil ağaçtan size ateş çıkaran Allah’tır. Siz de ondan ateş yakarsınız. Peki bu böyleyken; gökleri, yeri yaratan Allah, kendilerinin benzerini bir daha yaratmaya gücü yetmez mi? Elbette yeter. Çünkü o, yaratan ve bilendir. Bir şeyin olmasını istediği zaman, Allah’ın buyruğu sadece, o şeye ‘ol’ demektir, o şey hemen oluverir.”

Kur’anı Kerim’in ölümden sonra diriliş için getirdiği bir diğer delil ise şudur: Zor ve büyük bir işi yapanın, ondan daha kolay ve küçük bir işi yapamayacağını düşünmek akla uygun düşmez. Bu nedenledir ki yerleri ve gökleri, içindeki tüm varlıklarla birlikte yoktan yaratmış olan Allah’ın, insanı ölüm sonrası ikinci kez yaratması daha kolay olacaktır. Zira bir şeyin bütününü yapanın parçayı daha kolayca yapması gerekir. Yüce Allah bu konuda şöyle buyurur: “Göklerin ve yerin yaratılması, insanların yaratılmasından daha büyük bir şeydir. Fakat insanların çoğu bilmezler.” “
 
“Gökleri ve yeri yaratan, bunları yaratmakla yorulmayan Allah’ın, ölüleri diriltmeğe de kâdir olduğunu görmüyorlar imı? Evet, O her şeye kâdirdir. ” (Ahkâf suresi, 33. ayet.)
Dünya hayatında adalet her zaman yerini bulamamakta birçok insan yaptığı kötülüklerin karşılığını görmeden göçüp gitmektedir. Bu dünyada zalimmazlumdan; iyikötüden tam olarak ayırt edilememekte, mutlak adalet gerçekleşmeden bu hayat sona ermektedir. Bu durum herkesin hakkını alacağı ve yaptıklarının hesabını vereceği yeni bir hayatı zorunlu kılmaktadır. Bu Yüce Allah’ın adalet ve hikmetinin gereğidir. Zira şu evrende her bir varlığı adalet ve hikmetiyle belli bir anlam ve amaç için yaratan Yüce Yaratıcının en mükerrem ve seçkin varlık olarak yarattığı insanı mutlak adaletinden mahrum etmesi düşünülemez.

Yüce Allah bu konuda şöyle buyurur: “Resulüm! Sakın, Allah’ı zalimlerin yaptıklarından gafil sanma! Ancak, Allah onları cezalandırmayı, korkudan gözlerinin dışarı fırlayacağı bir güne erteliyor.” Diğer bir ayette ise şöyle buyrulur: “Rabb’in hakkı için, mutlaka onların hepsini yaptıklarından dolayı sorguya çekeceğiz.”

Ahiret hayatında ba’s’tan sonraki aşama “haşr”dır. “Haşr” sözlükte; “Bir topluluğu bulunduğu yerden çıkarıp bir meydanda toplamak” manasına gelir. Bir kavram olarak ise; “Kıyamet gününde yeniden diriltilen insanların hesaba çekilmek üzere Allah’ın huzurunda toplanmasıdır.” Bu durumda haşr ahiret hayatında ba’s’tan sonraki aşamayı oluşturur. Toplanılacak yere “mahşer” denir. Aynı anlamda “mevkıf” ya da “Arasat” kavramları da kullanılır.

Kur’anı Kerim’in birçok ayetinde ahiretteki haşrın tasviri yapılır. Bu ayetlere göre yeryüzü yanlacak, insanlar kabirlerinden çıkıp Rablerinin huzuruna doğru akın edeceklerdir. Bu durum bir ayette şöyle anlatılır: “Sûra üfürülür. Bir de bakarsın, onlar kabirlerden çıkmış, Rablerine doğru akın akın gitmektedirler.”

Mahşer günü insanlar, inançlarına ve amellerine göre farklı hâllerde bulunacaklardır. Bu hâller Kur’an tarafından çarpıcı anlatımlarla tasvir edilir. Örneğin bir ayette Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “O gün gelince takva sahiplerini rahmanın huzurunda ağır konuklar olarak toplayacağız. Fakat günaha gömülüp gitmiş olanları bir sürü gibi cehenneme doğru süreceğiz. O gün Rahmân (olan Allah)’ın nezdinde söz ve izin alandan başkalarının şefaate güçleri yetmeyecektir.”  Diğer bir ayette ise şöyle buyrulur: “Kıyamet gününde o inkârcıları kör, dilsiz ve sağır bir hâlde yüzükoyun haşrederiz.”


Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Kelam Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD
Yorumlar