İdgamlar Nelerdir?
5. Sınıf Arapça

İdgamlar Nelerdir?

İdgam sözlükte “bir şeyi diğerine katmak” anlamına gelmektedir. Sakin bir harfi kendisinden sonra gelen harekeli harfe katarak şeddeli okumaya idgam denir.
Altı çeşit idgam vardır. Bunlardan ikisi tenvin ve sakin nunla, üçü diğer harflerle ilgilidir. Biri de elif lam ( ال ) takısından sonra meydana gelir.

İDGAMLAR
İDGAM-I MEA’L-GUNNE
İDGAM-I MİSLEYN
İDGAM-I MÜTEKARİBEYN
İDGAM-I BİLA-GUNNE
İDGAM-I MÜTECANİSEYN
İDGAM-I ŞEMSİYYE

5.1. İdgam-ı Mea’l-gunne

Gunneli idgam demektir. Tenvin veya sakin nundan sonra يَمْنُو harflerinden ( ي م ن و ) biri gelirse idgam-ı mea’l-gunne olur.
İdgam-ı mea’l-gunnede;
1. Tenvin veya sakin nun, kendinden sonraki harfe katılarak şeddelenir ve gunneli olarak okunur.
2. Gunneli okuyuş bir buçuk elif miktarı tutulur.

Örnek: مَنْ يَعْمَلْ
Bu örnekte;
Birinci kelimenin sonunda sakin nun vardır.
Sakin nundan sonra ye ( ي ) harfi gelmiştir. Bu durumda idgam-ı me’al-gunne olur.
Nun harfi ye harfine katılarak şeddelenir  مَيَّعْمَلْ
Ses genizden getirilerek bir buçuk elif miktarı tutulur.


İdgam-ı Bila-gunne
Gunnesiz idgam demektir. Tenvin veya sakin nundan sonra ر ل kısaca لَر harflerinden biri gelirse idgam-ı bila-gunne olur.
İdgam-ı bila-gunnede;
1. Tenvin veya sakin nun, kendinden sonraki harfe katılarak şeddelenir.
2. Şeddelenen idgam harfi gunnesiz okunur.
Örnek: مِنْ لَدُنْكَ
Bu örnekte;
Birinci kelimenin sonunda sakin nun ( نْ ) vardır.
Sakin nundan sonra lam ( ل ) harfi gelmiştir.
Bu durumda idgam-ı bila-gunne olur.
Tenvinin nunu, lam harfine katılır ve şeddelenerek okunur. مِلَّدُنْكَ
Gunne yapılmaz.

İdgam-ı Misleyn

Aynı harf birincisi cezimli, ikincisi harekeli olarak bir araya gelirse idgam-ı misleyn olur. Bu durumda birinci harf ikinci harfe katılarak şeddeli okunur.

Örnek: اِضْرِبْ بِعَصَاكَ Bu örnekte; اِضْرِبْ kelimesinin sonunda cezimli be ( بْ ) harfi vardır.
Cezimli be harfinden sonra بِعَصَاكَ kelimesinin başında harekeli be ( بِ ) gelmiştir.
Bu durumda idgam-ı misleyn olur.

Cezimli be ( بْ ) harfi harekeli be harfine katılarak şeddeliymiş gibi اِضْرِبِّعَصَاكَ şeklinde okunur; harflerin arası ayrılmaz.


İdgam-ı Mütecaniseyn
Mütecaniseyn sözlükte “benzer veya aynı türden iki şey” anlamına gelir.
Mahreçleri aynı, sıfatları farklı harflerin birbirine katılarak okunmasına idgam-ı mütecaniseyn denir.
Ağzın aynı bölgesinden çıkan fakat farklı seslere sahip olan bu harfler üç grupta toplanır:

ت د ط

ث ذ ظ

م ب

İdgam, her bir grubun kendi içinde gerçekleşir. Sakin olan birinci harf, harekeli olan ikinci harfe katılarak şeddeli okunur.
Örnek: يَلْهَثْ ذٰلِكَ
Bu örnekte;
Birinci kelimenin sonunda cezimli se ( ثْ ) harfi vardır.
İkinci kelimenin ilk harfi de harekeli zel ( ذٰ ) dir.
Bu durumda mahreçleri aynı, sıfatları farklı olan harf gruplarından se ( ث ) ile zel ( ذ ) harfleri bir araya geldiği için idgam-ı mütecaniseyn olur.
Cezimli harf, harekeli harfe katılarak şeddeli zel ( يلَهْذَٰلِّك ) şeklinde okunur. Se ( ث ) sesi çıkarılmaz.

İdgam-ı Mütekaribeyn
Mütekaribeyn sözlükte “birbirine yakın iki şey” anlamına gelir. Mahreçleri yakın olan harflerin birbirine katılarak okunmasına idgam-ı mütekaribeyn denir.
Bu harfler iki grupta toplanır:


ل ر 2. ق ك . 1
İdgam, her bir grubun kendi içinde gerçekleşir. Sakin olan birinci harf, harekeli olan ikinci harfe katılarak şeddeli okunur.

Örnek: قُلْ رَبِّ Bu örnekte;
Birinci kelimenin sonunda cezimli lam ( لْ ) harfi vardır.
İkinci kelimenin başında da harekeli ra ( رَ ) harfi gelmiştir.
Bu durumda mahreçlerinde ve sıfatlarında yakınlığı olan harf gruplarından lam harfinden sonra ra harfi geldiği için idgam-ı mütekaribeyn olur.
Cezimli lam ( لْ ) harfi, ra ( رَ ) harfine katılarak ( قُرَّبِّ ) şeklinde şeddeli okunur. Lam harfi okunmaz.


İdgam-ı Şemsiyye
Arapçada isimlerin başına gelen ve onları belirli yapan “Elif lam takısı”na ( اَلْ ) “Lâm-ı tarif (belirlilik
takısı)” denir. Lâm-ı tariften sonra şemsî harflerden biri geldiğinde, lam harfi sonraki harfe katılarak
şeddeli okunur. Buna idgam-ı şemsiyye denir.
Arap alfabesindeki harflerden on dördü şemsîdir:
ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن
Şemsi harflerden önce gelen lam harfi yazıldığı hâlde okunmaz. Kendisinden sonraki şemsî harfe şedde konur.
Örnek: اَلصَّبُ Bu örnekte;
Kelimenin başında elif lam takısı ( ال ) vardır.
Elif lam takısından sonra şemsî harflerden sad ( ص ) gelmiştir.
Bu durumda idgam-ı şemsiyye meydana gelir.
Elif lam takısının lamı okunmaz. Sad harfi ( اَلصَّ ) şeklinde şeddeli olarak okunur.


İzhar-ı Kameriyye
“Lâm-ı tarif”ten sonra kamerî harflerden biri geldiğinde lam harfi kendinden sonraki harfe katılmadan açık bir şekilde okunur. Buna izhar-ı kameriyye denir.
Arap alfabesinde şemsî harflerin dışında kalan on dört harfe, kamerî harfler denir. Bunlar
اَبْغِ حَجَّكَ وَخَفْ عَق۪يمَهُ cümlesinde bir araya getirilen ا ب ج ح خ ع غ ف ق ك م و ه ي harfleridir.

Örnek: اَلْحَمْدُ Bu örnekte;
Kelimenin başında elif lam takısı ( ال ) vardır.
Elif lam takısından sonra kamerî harflerden ha ( ح ) gelmiştir.
Bu durumda izhar-ı kameriyye meydana gelir.
Elif lam takısının lamı, cezimli ve açık bir şekilde okunur; idgam yapılmaz.

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Kuranı Kerim Dersi

5. Sınıf Kuran
Yorumlar