Hz. Muhammed Devrinde Hadis
İmam Hatip 5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitim Seti 4 DVD

HADİS TARİHİ

Hz. Muhammed Devrinde Hadis

1. Hz. Muhammed Devrinde Hadis

İslam’ın tebliğ edilmeye başlanması ile birlikte Müslümanlar, Hz. Peygamberin açıklamalarını ve uygulamalarını hem takip ederek öğrenmiş hem de bunları uygulayarak sonraki nesillere aktarmışlardır. Sahabe, Peygamberimizin söz ve fillerini takip etmek için iş ve mescit arasında nöbet sistemi uygulamış, ilim meclislerine katılarak öğrenilenlerin müzakeresini yapmışlardır. Ayrıca ashabı suffanm eğitimi de hadis ve sünnetin yaygınlaşmasında önemli etken olmuştur.

Hz. Peygamberin kendisi de dinin öğrenilmesi için soru sorulmasını, tavsiye ve uyanlarının başkalarına nakledilmesini teşvik etmiştir. Örneğin; Veda Hutbesi'nde Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Burada bulunanlar, buraya gelmeyenlere de duyursun. Olur ya burada bulunan, tebliğ ettiğini kendisinden daha iyi anlayıp kavrayacak birisine nakleder.”

Peygamberimiz döneminde sözlü kültürün yaygınlığı nedeniyle ezber metodu, hadislerin korunmasında önemli bir role sahip olmuştur. Kur’an’la karışabileceği endişesiyle Peygamberimiz, tebliğin ilk yıllarında hadislerin yazılmamasını, yazılanların ise imha edilmesini istemiştir.

Bununla birlikte daha sonra Peygamberimiz hadislerin yazıyla kayıt altına alınmasına izin vermiş ve bazı sözlerini de bizzat kendisi yazdırmıştır.
Nitekim Abdullah b. Amr elAs (öl. 65/684) hadislerin yazımı için izin istemiş ve onun bu isteği Peygamberimiz tarafından uygun görülmüştür. Bundan dolayı Ebu Hureyre (öl. 58/678) “Hz. Peygamberin sahabilerinden onun hadisini benim kadar toplayan bir kimse yoktur. Yalnız Abdullah b.Amr müstesnadır. Çünkü o yazardı, ben yazmazdım.” demiştir. Yemenli Ebu Şah Peygamberimizin bir hutbesinin yazılarak kendisine verilmesini istemiş, Peygamberimiz de hutbenin yazılarak ona verilmesini emretmiştir.

 Bu rivayetler Peygamberimizin hadislerin yazılması konusunda bir yasaklamasının olmadığını gösterdiği gibi bu konuda bir emrinin de söz konusu olmadığını; sadece okuma yazma bilen ve ilme meraklı sahabenin onun sözlerinin bir kısmını yazdıklarını göstermektedir.

Böylece birçok sahabi bu şekilde hadis sahifeleri oluşturmuştur.
Hadisleri yazanlar arasında Abdullah b. Amr elAs (öl. 65/684), Cabir b. Abdullah (öl. 78/697), Ali b. Ebi Talib (öl. 40/661) gibi sahabiler bulunmaktadır.

Hadislerin ve sünnetin tespit edilmesinde Peygamberimizin Medine’deki bazı faaliyetlerine ilişkin resmî belge niteliğindeki yazılı metinlerin de önemli bir rolü vardır. Peygamberimiz zamanından bugüne intikal eden bu yazılı vesikalar arasında barış anlaşmaları, İslam’a davet mektupları, nüfus sayımı sonuçları, asker kayıtları, beratlar, emanlar, emirnameler, vali ve komutanlarla yazışmalar, alımsatım vesikaları, zekâtla ilgili hükümler, istek üzerine verilen vesikalar gibi siyasal ve sosyal hayata ilişkin çeşitli belgeler vardır. Bu belgelerin bir kısmı birkaç satır iken bir kısmıda birkaç sayfayı bulan içeriğe sahiptir.

Bu belgeler şöyle sıralanabilir:
a. Medine Vesikası: Peygamberimiz, Mekke’den göç eden ve Medine’de yaşayan Müslümanlarla, Yahudiler ve Medine’deki diğer toplumsal gruplar arasında geçerli olacak bir vesika hazırlattı. Anayasa niteliğindeki bu vesikayla, Müslümanların ve diğer dinî ve toplumsal grupların karşılıklı olarak temel hak ve özgürlükleri garanti altına almıyor ve birbirlerine karşı olan, Peygamberimizin Bizans kralı Herakleıos a gönderdiği sorumlulukları belirtiliyordu. Bu davet mektubu ilk yazılı hadis kaynaklarından biridir.
özelliğiyle Medine Vesikası sadece Müslümanlar için değil, bütün dünya tarihi için de önemli bir hukuki belgedir. Bu belgenin maddeleri çeşitli kaynaklarda verilmiştir.

b.Dine Davet Mektupları:Peygamberimiz Medine’ye hicretinin yedinci yılında çevre ülkelerin yöneticilerini İslam’a davet eden mektuplar göndermiştir. Başta Bizans, İran, Habeş, Mısır gibi ülkelerin idarecilerine gönderilen mektupların bazılarının orijinal hâlleri bugüne kadar gelmiş, bir kısmı da hadis kitaplarında nakledilmiştir.

c. Çeşitli Siyasi Vesikalar: Komutanlara gönderilen mektuplar, barış antlaşmaları, emanlar, asker kayıtları, nüfus sayımı gibi çeşitli siyasi vesikalar da Peygamberimiz döneminde yazılmıştır.

d. Dinî ve Hukuki Bildirimler: Peygamberimiz çeşitli Müslüman kabilelere zekât, öşür ve hadlerle ilgili mektuplar göndermiştir.10 Bazı alımsatımla ilgili yazılı vesikalar da yine Peygamberimiz tarafından yazdınlmıştır.

e. Dinî Gruplarla Mektuplaşma: Peygamberimiz çeşitli konularda zaman zaman Yahudiler ve diğer dinî gruplara mektuplar göndermiş ve onlardan da mektuplar almıştır.
Bu yazılı vesikalara ve bazı sahabilerin oluşturduğu hadis sahifelerine rağmen, Peygamberimiz döneminde sistematik ve düzenli bir hadis yazımından bahsetmek söz konusu değildir. Bundan dolayı hadislerin büyük çoğunluğu ezber yoluyla korunmuş ve sözlü olarak sonraki nesillere aktarılmıştır.

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 10.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 10.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 10. Sınıf Hadis Dersi

İmam Hatip 6. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 5 DVD
Yorumlar