Dini Hitabet Türü Olarak Vaaz
İmam Hatip 5. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 6 DVD

Dini Hitabet Türü Olarak Vaaz

1. Vaizlik ve Vaaz
“Öğüt ver, çünkü öğüt mümine fayda verir.
Zâriyât suresi, 55. ayet. doğruya yönlendirmek için yapılan konuşmadır. Yukarıdaki ayet mealini vaazın kişiye vaiz denir.
Vaaz, nasihat ve öğüt anlamlarına gelir. Terim olarak ise nasihat etme, kalbi yumuşatacak sözlerle insanları iyiliğe ve doğruya yönlendirmek için yapılan konuşmadır. Vaazı yapan kişiye vaiz denir. Vaaz, camide ibadet öncesi veya sonrasında kürsüden yapılır. Ayrıca mevlit veya cenaze merasimleri gibi çeşitli dinî törenlerde de vaaz verilebilir.

İnsanları dinî konularda aydınlatmak, iyiliğe teşvik etmek, kötülükten sakındırmak ve duyguları canlı tutmak amacıyla vaaz verilir. Bu nedenle müftülükler, toplumun ihtiyaç ve seviyesine göre vaaz konularını seçip planlarlar. Bir program çerçevesinde seçilip hazırlanan konular, yaygın din eğitimi olarak yerine getirilir. Örneğin, cuma ve bayram namazlarından önce, mübarek gün ve gecelerde de belirlenen plana ve ortama göre vaazlar verilir.

Kur’anı Kerim’de vaaz, öğüt ve nasihat anlamında kullanılmıştır. Bu konuda bir ayette şöyle buyrulmaktadır:
“Bu Kur’an, insanlara bir açıklama, Allah (c.c.)’a karşı gelmekten sakınanlara bir yol gösterme ve bir öğüt(mevize)tür.” İslam tarihinde ilk vaaz uygulamaları, Peygamber(s.a.v.)in Mescidi Nebi’deki sohbetleri ile başlamıştır. Daha sonraları, toplumu bilinçlendirme ihtiyacından hareketle din bilginleri bu geleneği, değişik mekânlarda bir irşat ve tebliğ hizmeti olarak devam ettirmişlerdir.
Özellikle Peygamberimiz, insanları usandırmamak için en uygun zamanı seçerek onlara nasihat ederdi. Namazlardan sonra insanların ihtiyaçlarını da dikkate alarak onlara nasihatta bulunurdu. Örneğin, bir gün sabah namazından sonra Peygamberimizin şöyle nasihat ettiği rivayet edilmiştir: “Allah’a karşı gelmekten sakınmanızı, onu dinlemenizi ve itaat etmenizi tavsiye ediyorum...”

DEĞERLENDİRELİM
“Andolsun ki size gerçekleri açıklayan ve sizden önce gelip geçenlerden bir misal ve korunanlar için bir öğüt indirdik.” Nûr suresi, 34. ayet.
“İnsanları Rabb’inin yoluna hikmet ve güzel öğütle çağır...” Nahl suresi, 125. ayet.
Yukarıdaki ayetleri vaazın önemi ve ilkeleri açısından değerlendiriniz.

BİLGİ KUTUSU
Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönerge si' nin 95. maddesinde belirtilen vaizlerin görevlerinden bazıları şunlardır:
• Camilerde veya gerektiğinde ceza ve tevkifevleri, çocuk ıslahevleri, güçsüzler yurdu, öğrenci yurdu, hastane, fabrika ve benzeri yerlerde vaaz etmek.
• Ramazan ayı ve dinî günler dışında biri cuma vaktinde olmak üzere haftada en az üç defa müftülükçe belirlenen yerlerde vaaz etmek. Bunlardan en az birini dinî bilgileri öğretmek amacıyla itikat ve ibadet konularında yapmak.
• Savcılıkların talebi üzerine, ceza ve tevkifevleri ile çocuk ıslahevlerinde ilgili mevzuata göre ders vermek.
• İrşat programlarında görev almak, gerektiğinde seminer, panel, sempozyum gibi toplantılara katılmak veya konferans vermek.
• Gerektiğinde Kur’an kursları ile hizmet içi eğitim kurslarında ders vermek.

 

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 12.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 12.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 12. Sınıf Hitabet Dersi

İmam Hatip 5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitim Seti 4 DVD
Yorumlar