Dini Hitabet Türü Olarak Hutbe
5. Sınıf Arapça

Dini Hitabet Türü Olarak Hutbe

1. Hatiplik ve Hutbe

Sözlükte güzel ve etkili konuşmaya hatiplik (hitabet), bu amaç için hazırlanan ve yapılan konuşmaya da hutbe denir. Terim olarak ise cuma ve bayram namazlarında hatip tarafından minberden yapılan konuşmaya hutbe denir. Hatip ise topluluk karşısında etkili ve güzel konuşan kişidir.
 
‘Sen insanları Rabb’inin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et. Onlarla en güzel tarzda mücadele et...” Nahl suresi, 125. ayet.
Yukarıdaki ayeti hitabet açısından değerlendiriniz.

NOT EDELİM
Diyanet İşleri Başkanlığı Merkez Teşkilatı Görev ve Çalışma Yönergesi’nin 63. maddesine göre hutbe okumak imamhatibin görevidir.
Cuma ve bayram namazlarında hutbe okuyan kişiye hatip, namaz kıldırana ise imam denir. Ülkemizde her iki görevi bir arada yürüten cami görevlilerine de imamhatip adı verilir. Peygamberimiz (s.a.v.), ilk cuma namazını hicret esnasında Kuba ile Medine arasında Salimo ğullarının bulunduğu Ranuna Vadisi’nde kıldırmış ve orada ilk hutbesini okumuştur. Bu nedenle bu mescide “Cuma Mescidi” denilmiştir. Bu şekilde başlayan hutbe okuma geleneği günümüze kadar devam etmiştir.

Peygamberimizin okuduğu hutbeler genelde kısa ve vecizdir. Bu konuda Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Kişinin namazının uzun, hutbesinin kısa olması onun fıkhının (anlayışlı oluşunun) belirtisidir. Öyle ise hutbeyi kısa, namazı uzun tutun.” Peygamberimiz hutbelerini, kendi ana dili olan Arapça ile okurdu. Bugün ise camilerimizde okunan hutbelerde başlangıç ve bitiş Arapça, aradaki öğütler kısmı ise Türkçedir.
Peygamberimiz ile başlayan hutbe geleneği sonra ki dönemlerde düzenli bir şekilde devam etmiş ve hutbe kitapları yazılmıştır. Peygamberimizin okuduğu hutbelerin toplandığı eserler de mevcuttur.

Hz. Peygamber döneminde okunan hutbe, günümüzde okunan hutbelerden farklı olarak daha sade idi. Sonraki dönemlerde hutbeye birtakım ilaveler yapılmıştır. Örneğin, Abdullah b. Abbas’ın Basra valiliği sırasında hutbede halifeye dua bölümü ilave edilmiş ve sonrakiler de bunu devam ettirmişlerdir. Hutbenin sonunda okunan imam, hutbe okumak için minber denen basamaklı yere çıkar.

ayet 1 de ilk defa Ömer b. Abdülaziz’in halifeliği döneminde konulmuş, o dönemden günümüze kadar devam etmiştir.
Hutbe, iki kısımdan oluşur. Birinci bölümde Allah (c.c.)’a hamt edilir. Peygamberimize salat ve selam okunur, kelimei şehadet getirilir. Daha sonra kısa bir konuşma yapılır. İkinci hutbede ise Allah’a hamt, Peygamberimize salat ve selam ile müminlere dua yer alır. Hutbe, cuma günü farz namazdan önce ve bayram günü bayram namazından sonra okunur.

 

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 12.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 12.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 12. Sınıf Hitabet Dersi

İmam Hatip 5. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 6 DVD
Yorumlar