Cennet ve Cehennem Nasıl Bir Yer
İmam Hatip 5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitim Seti 4 DVD

Cennet ve Cehennem Nasıl Bir Yer

5. Cennet ve Cehennem

Cennet, örtmek, gizlemek anlamına gelen “cennet” kökünden türemiş bir isimdir. Sözlük anlamı, bitki ve ağaçlarıyla toprağı örten bahçe demektir. Çoğulu “cinân ve “cennât”tır. Kur’an’da, müminlerin ahiretteki “ebedi nimet ve saadet yurdu” için isim olarak kullanılır.
Kur’an’da ahiret hayatı ile ilgili konular oldukça geniş yer tutar. Kur’an dünya hayatının geçici bir sınav olduğunu ve bu sınavı kazananların cennet ile ödüllendirileceklerini, kaybedenlerin ise cehennem ile cezalandırılacaklarını bildirmektedir.

Kur’anı Kerim’de cennet ile ilgili en fazla vurgulanan özellik onun ebedî oluşudur. Bir ayette şöyle buyrulur: “İman edip yararlı iş yapanlara gelince onlar da cennetliktirler. Onlar orada devamlı kalırlar.” Ayet ve hadislerden anlaşıldığı gibi farklı tabakalardan oluşan ve farklı özelliklere sahip, birden fazla cennet vardır. İnsanlar ahiret hayatında Allah katındaki değerlerine uygun olarak hak ettikleri cennetle ödüllendirileceklerdir. Enfâl suresi, 4. ayetinde bu durum şöyle açıklanır: “İşte onlar gerçek müminlerdir. Onlar için Rableri katında nice dereceler, bağışlanma ve tükenmez bir rızık vardır.”

Ayet ve hadislerde cennetin nimetleri ve güzellikleri oldukça etkileyici tasvirler ve mecazi anlatımlarla dile getirilir. Öyle ki bu tasvirler sonucu soyut kavramlar bir şekil ve hareket kazanır, duygular tablolaşır, insan tipleri canlı hâl alır. Ahirette yaşanacak olaylar ise adeta sahnelenen canlı bir oyuna dönüşür. Örneğin A’râf suresi, 40. ayette, hesap gününde inkârcıların mazeretlerinin Allah tarafından kabul edilmeyeceği ve asla cennete giremeyecekleri şöyle tasvir edilir: “Ayetlerimizi yalanlayanlara ve inanmaya tenezzül etmeyenlere gök kapıları açılmayacak ve deve iğne deliğinden geçmedikçe onlar da cennete giremeyeceklerdir. İşte biz, suçlu kâfirleri böyle cezalandırırız.”

Kur’anı Kerim cennet ve cehennem hayatını tasvir ederken insanın anlayabilmesi için dünya hayatına ait örnekler üzerinden benzetmeler yapar. Ancak ayetlerde yer alan benzerlik mahiyet benzerliği olmayıp isim benzerliğinden ibarettir. Bu durum bir ayette şöyle anlatılır: “Yaptıklarına karşılık olarak, cennetlikler için göz kamaştırıcı nice nimetlerin saklandığını hiç kimse bilemez.”

Ayetlerde yer alan tasvirlere göre cennetin genişliği, göklerin ve yerin genişliği kadardır. Bu ifade, cennetin tasavvur edilemeyecek kadar geniş olduğu şeklinde anlaşılmıştır. Cennet, «... Ne (yakıcı) bir güneş, ve ne de dondurucu bir soğuk...» şeklinde tarif edilen hoş bir iklime sahiptir.

Ayetlerin birçoğunda “zemininden ırmaklar akan cennetler”den bahsedilir. Muhammed suresi, 15. ayetinde dört farklı nehir şöyle tasvir edilir: “Muttakilere va’d olunan cennetin durumu şöyledir: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere lezzet veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır.” Bazı ayetlerde ise cennette durmaksızın fışkırıpakan pınarların bulunduğu66 ve takva sahiplerinin bu pınarların başında sefa sürecekleri anlatılır.

Cennet yemyeşil bir bitki örtüsü ve meyvelerle donatılmıştır. Bu güzellik İnsan suresi, 14. ayette şöyle tasvir edilir: “Cennet ağaçlarının gölgeleri, üzerlerine sarkar, kolayca koparılabilen meyveleri istifadelerine sunulur.” Zümer suresi 20. ayette ise “. Altlarından ırmaklar akan köşkler ...” in hazırlandığı haber verilir. Bir hadiste de cennette içi oyulmuş inciden yapılmış çadırlardan bahsedilir.68 Cennet ehli cevherlerle işlenmiş tahtların, altın ve gümüşten kaplar ve kristal kadehlerin, ipekten elbiselerin, incilerle bezenmiş takıların olduğu lüks bir hayat yaşarlar.

 
NOT EDELİM
CENNET HAYATININ BAZI TEMEL ÖZELLİKLERİ
1. Cennette ölüm yoktur.
2. Cennetteki nimetler ve imkânlar sınırsızdır.
3. Cennet nimetleri ve güzellikleri insan aklı ve hayalinin ötesindedir.
4. Cennetteki yaşam bedenen ve ruhen olacak ve cennet ehli bedenen ve ruhen üstün meziyetlere sahip olacaktır.
5. Cennette sürekli barış ve huzur vardır. Cennette, eksiklik ve noksanlığa kötülük ve çirkinliğe; korku ve endişeye yer yoktur.
6. Cennet ehli Allah’ı görüp onunla konuşacak ve cennet ehli ile Rabbi arasında tam bir rıza ve hoşnutluk olacaktır.
7. Cennet inanan ve salih ameller işleyenler için hazırlanmıştır. Kafir, münafık ve müşrikler cennete giremezler.


KUR’AN’DA CENNET İSİMLERİ
“İman edip iyi davranışlarda bulunanlara gelince, onların buyur edileceği konuk evi en görkemli cennetler (Firdevs cenneti) olacaktır.” (Kehf suresi, 107. ayet.)
“Şüphesiz Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için Rableri katında Naîm cennetleri vardır.” (Kalem suresi, 34. ayet.)

“Allah mü’min erkeklerle mü’min kadınlara içlerinde ebedî kalacakları, zemininden ırmaklar akan cennetler ve Adn cennetlerinde güzel meskenler vaad etti. Allah’ın rızası ise hepsinden daha üstündür. İşte en büyük saadet budur.” (Tevbe suresi, 72. ayet.)
“İman edip salih amel işleyenler için, yapmakta olduklarına karşılık bir mükâfat olarak Me’vâ cennetleri vardır.” (Secde suresi, 19. ayet.)

Cennette kusursuz bir yaşamın, tam bir dostluk ve kardeşliğin hüküm süreceği haber verilmektedir.70 Cennet ehlinin kavuşacağı en büyük nimetler ise şöyle açıklanmıştır:”...Allah’ın rızası ise hepsinden daha üstündür. İşte en büyük saadet budur.” “Yüzler var ki, o gün ışıl ışıl parlar. Rabbine bakar.” “Çok esirgeyen Rabb’dan onlara bir de sözlü ‘Selam’ (vardır).”

Unutulmamalıdır ki cennet insana Allah’ın bir hediyesidir. Ancak bu hediye insanın yaptıklarının birebir karşılığı değildir. Çünkü cennetin nimetleri sınırsız; insanın iyilikleri ise sınırlıdır. Bu durumda insanın cennetle ödüllendirilmesi ancak Yüce Allah’ın sınırsız cömertliği ile açıklanabilir.

Cehennem
İslâm’ın hedeflediği şey kişinin Allah’a itaat etmesi buna karşılık Allah’ın dünya ve ahirette kulunu mükâfatlandırmasıdır. Ceza asli unsur olmayıp, kötülüklerin önlenmesi için bir tedbirdir. Ayet ve hadislerde hakim olan temaya göre insanla Allah arasındaki asli münasebet, sevgi ve rahmete dayanır. Nitekim, Allah’ın isimlerinden (elEsmâu’lHüsnâ) sadece bir kaçı kahr ve gazab ifade etmekteyken diğerleri Allah ile insan arasında karşılıklı rıza, sevgi ve muhabbet anlamlarını içermektedir.

Kur’an’da cehennemi ifade etmek üzere farklı isimler kullanılmıştır. Bunların başlıcaları: “çılgın ateş” anlamında “Saîr”; “yakıp kavuran ateş” anlamında “Sakar”; “ derin çukur, uçurum” anlamında “Hâviye”; “yüreklere kadar tırmanan ateş” anlamında “Hutame”; “Kat kat yanan ateş” anlamında “Cahîm”; “kaynar su” anlamında “Hamîm”; “helak yurdu” anlamında ”Daru’lBevâr80” ve “kötü yurt” anlamında “Sûü’dDâr” olarak sayılabilir.
Kur’an’daki cennet tasvirleri ne kadar çekici ve etkileyici ise cehennem tasvirleri de bir o kadar ürkütücü ve korkutucudur. Bu özelliğiyle cennetten bahseden ayetler insanı iyiliğe ve doğruluğa yönlendirirken, cehennemden bahseden ayetler, kötü ve çirkin işlerden caydırıcı bir etki oluştururlar. Bu durum Müddessir suresi 35. ayette şöyle açıklanmaktadır: “ Şüphe yok ki bu (cehennem ateşi) gerçekten büyük (bir uyarı)dır.” Ayrıca Kur’an’da cehennem tasvirleri yapılırken insanların akibetlerinin neden böyle olduğuna değinilerek yaşayanlar için uyarı mesajları verilmektedir.

Cehennem ehlinden bahseden ayetler incelendiğinde bu kimselerin Allah’ın hakları, kul hakları ve diğer varlıkların haklarını gözetmeyen kimselerden oluştuğu görülmektedir. İnkâr, şirk ve nifak Kur’an’da Allah hakkına ihlal sayılan durumların başlıcalarıdır. İnsanlara zulmetmek, cana kıymak, inananlara işkence yapmak, yetim malı yemek gibi birçok davranış da kul hakkını ihlal olarak değerlendirilir.

Kur’anı Kerim cehennem ehlinin durumunu, insanı derinden sarsacak, etkileyici tasvirlerle anlatır. Bu tasvirlere göre, cehennemlikler boyunlarında bukağılar olduğu hâlde82 yüz üstü cehenneme sürüklenirler. Çok sert ve heybetli melekler cehennemin bekçiliğini yaparlar. Cehennemin kapıları üzerlerine kilitlenir ve üzerlerine ateş salıverilir.

NOT EDELİM
CEHENNEM HAYATININ BAZI TEMEL ÖZELLİKLERİ
1. Cehennem ebedîdir. Cehennem ehli için ölüm yoktur,
2. Cehennemdeki cezalar çok şiddetli olup, insan tarafından gerçek anlamlarıyla kavranması mümkün değildir,
3. Cehennemdeki yaşam bedenen ve ruhen olacaktır,
4. Kâfirler, münafıklar ve müşrikler cehennemde ebedî olarak kalacaktır. Günahkâr mü’minler ise Allah’ın affetmemesi halinde günahlarının karşılığı olan cezayı çekerler. Ancak cehennemde ebedî kalmazlar. Cezaları bitince cennete girer ve orada ebedî kalırlar.
 
Cehennem ehli kendilerini kuşatan azaptan kaçıp kurtulmak istediklerinde; demirden kamçılarla dövülerek tekrar ateşe sürülürler.

Cezanın hafifletilmesi için feryat ederler ancak kabul edilmez. Ölüp kurtulmak isterler, ancak onlara ölüm de yoktur. Mü’min suresi 49-50. ayetlerinde şöyle buyrulur: “Ateşteolanlar, cehennem bekçilerine: ‘Rabb’inize yalvarın da hiç değilse bir gün azabımızı hafifletsin’ derler. Cehennem bekçileri: ‘Size peygamberleriniz belgelerle gelmemiş miydi?’deyince ‘Evet, gelmişti.’ derler. ‘O hâlde kendiniz yalvarın. Ancak inkârcıların yalvarışı boşunadır’ (denir).” Ayetlerden anlaşıldığına göre cehennem ehli için fizyolojik cezalardan başka, psikolojik cezalar da vardır.

Bunların başlıcaları ‘dün yada Allah’ı unutmalarına karşın ahirette Allah tarafından unutulmaları, horlanıp aşağılanmaları, Allah’a eş koştukları varlıklar tarafından terk edilmeleri, el, ayak ve derilerinin aleyhlerine şahitlik etmesi, derin pişmanlık yaşamaları’ olarak sayılabilir. Bu psikolojik cezalar bazı ayetlerde şöyle tasvir edilir: “Onu yakalayın (ey cehennem güçleri) ve yanan ateşin ortasına sürükleyin; sonra başının üstüne yakıcı ümitsizliğin acısını boşaltın! (Sonra ona şöyle deyin): Tat bakalım azabı, çünkü sen çok kudretli ve ulu bir adamsın!... İşte bu da, şüphelenip durduğun şeydir.”Diğer bir ayette ise “O gün, zalim kimse iki elini ısırarak; ‘ne olurdu ben de peygamberlerle beraber bir yol tutsaydım’ diyecektir.

‘Vay başıma gelene! Keşke falancayı dost ve lider edinmeseydim. Andolsun ki bana gelen Kur’an’dan o saptırdı beni. Şeytan insanı yapayalnız ve yardımcısız bırakıyor.” buyurularak cehennemde yaşanan pişmanlıklar dile getirilir.

Kaynak: Meb

İmam Hatip Lisesi, İmam Hatip 11.Sınıf Meslek Dersleri, İmam Hatip 11.Sınıf Eğitim Seti, İmam Hatip 11. Sınıf Kelam Dersi

İmam Hatip 5. Sınıf Temel Dini Bilgiler Eğitim Seti 6 DVD
Yorumlar